Friday, January 12, 2018

A S Kiran Kumar Interview -1 Rediff

The first of a two-part exclusive interview:

(appeared in http://www.rediff.com/news/interview/exclusive-isro-chief-we-want-60-launches-in-5-years/20180112.htm )

ISRO chief: 'We want 60 launches in 5 years'

Shivanand Kanavi

Dr A S Kiran Kumar

January 12, 2018

'We are looking at a joint venture between ISRO and a few companies to assemble the PSLV and launch it from Sriharikota.'
'In a month or two, the vehicle assembly building will be ready.'
'After that, we could see 13, 14 launches a year.'



Indian Space Research Organisation Chairman Dr A S Kiran Kumar tells Shivanand Kanavi about developments we can look forward to in India's space programme long after he has retired from space exploration on Sunday, January 14.


What are the challenges facing ISRO today?

GSLV (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle) Mark 3 was launched and GSLV Mark 2 has also flown 4 times after January 2014. Cryogenic engines of two types have been tested.

After doing over 200 tests of the heavier engine for GSLV Mark 3, we have flown it successfully.

Now we are asking the government to sanction another 10 flights of GSLV Mark 3.

We will have one in February-March 2018 which will carry an experimental communication satellite.

It will carry 2 Ka (frequency 26.5-40 G Hz) band beams we are also trying out Optical communication and also Q (36-46 G Hz) and V (40-75 G Hz) bands which are even higher.

We are using the opportunity of a developmental flight to try out new communication bands which we cannot do in a regular commercial launch.

It will be called GSat-30. It will be primarily for data.

We flew a GSat 19 which had Ku (12-18 G Hz) and Ka combination eight spot beams with high throughput.

GSat 11 is getting ready which will have 14 GBps capacity it will have 16 beams with two polarisations hence practically 32 beams covering all of India.

We have considerably improved our data communication capability.

We are also trying to involve private companies more and more into satellite integration. We have already given a contract to a private company to assemble and integrate two satellites.

Unfortunately one of them was lost in the last GSLV flight. The second one is getting ready and will be launched shortly.

We are coming up with an RFQ for assembling and integrating different satellites by 3, 4 companies.

We want 60 launches in the next five years which will need assembled and integrated satellites by ISRO and the private sector in a joint venture.

The facilities for assembling are at the ISRO Satellite Centre, Bengaluru. Subsequently they can build their own facilities.

This capacity building will need 5 to 10 years.

We are also looking at a joint venture between ISRO and a few companies to assemble PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) and launch it from Sriharikota.

ISRO will provide critical services to this joint venture.

Who are the likely partners in this joint venture?

Walchandnagar, HAL (Hindustan Aeronautics Limited), Godrej, MTAR, Lakshmi Technologies and Engineering Industries etc who have already been with us.

Some new ones might also come in. This joint venture will have total end-to-end responsibilities.

ISRO will have service contracts like launch site activities etc. Tata Advanced Materials will be part of sub-system realisation.

Five-six entities will be involved and each will have end to end task definition. The total number of companies will be quite large.

Will it be similar to the European Space Agency and Ariane in France and the European Union?

They have reached a stage where the entire thing can be done by one company, whereas here we are creating a joint venture of many companies.

So it is more like Airbus Industries?

Yes.

For launch capacity doubling you will need another launch pad.

Today, we are looking at bottlenecks in the current system. First is vehicle assembly.

Though we have two launch pads, we only have one vehicle assembly.

Earlier the interval between two launches was large. Now, we have brought it down and in fact this year we had three launches in a-month-and-a-half -- PSLV and GSLV Mark 2 and 3.

To sustain this, we need auxiliary capacity like vehicle assembly building, which is a 90-metre building.

In a month or two it will be ready. After that, we could see 13, 14 launches a year.

To achieve 18+ launches a year, we need to create more capacity.

We are also developing a new semi-cryo engine. Once it's ready, we will need another launch pad.

Why semi-cryo?

A semi-cryo will use liquid oxygen and kerosene. What we are using currently is UDMH (Unsymmetrical dimethylhydrazine) and N2O4 (Dinitrogen tetroxide) which are toxic whereas a semi-cryo will not be.

Moreover, it will give better performance. We can add another tonne to our payload capacity.

On completing that, we will use it in GSLV Mark 3 which will be called Mark 3 Aug (augmented) with payload capacity increasing from 4 to 5.5-6 tonne.

Thus we are working on launch vehicles including a Reusable Launch Vehicle (RLV).

We will try landing with a landing gear.

Will the RLV be a scaled-down model like before?

We will demonstrate it in a scaled-down model. The actual cost effective module is still being worked out.

The real cost effective solution for taking payload to space is still a grey area worldwide.

Can you say that the NASA (America's National Aeronautics and Space Administration) shuttle programme was a success as an RLV?

The shuttle programme was aimed at putting humans into space; cost-effectiveness was not the goal.

But today, cost-effectiveness is an issue with a large number of private entities coming into launch payloads and the competition becoming intense.

That's why, internationally they are giving contracts to the private sector.

The space shuttle cannot be a role model for us.

Our RLV has to be cost-effective, otherwise it will have no value for the nation.

There are about 31 companies building small satellite launchers globally.

Who succeeds and at what cost is still to be seen.

Sunday, January 7, 2018

Dr Baldev Raj interview Business India

Business India, April 27-May 10, 2015

‘CSR funds give new hope to research’

The National Institute of Advanced Studies (NIAS ) was founded in a verdant campus in Bengaluru near the iconic IISc, by J.R.D. Tata and Raja Ramanna 25 years ago. Baldev Raj, director, NIAS, speaks to Shivanand Kanavi on the impact of the institution and its future vision

NIAS has completed 25 years. How would you visualise its role and future?

When J.R.D. Tata conceived this institute with Raja Ramanna the focus was on producing holistic thought leaders in all domains. He wanted to create a place where you could attract the best of the people in humanities, culture and heritage, science and technology, policies, strategic studies, education, etc. I think we have done eminently well in that respect. Every year we have about 15 or 20 such programmes for leaders from government and enterprises. When they go out, they say they were transformed.
We are an impactful institute but with a small budget. After I came onboard six months ago, I have interacted with everybody – our associates, adjunct faculty, chair professors or regular faculty, PhD students and so on. To be effective, to make an impact, in addition to people, you need some money. The Tata Trust supported us, in fact we exist because of the Tata Trusts. The way forward would be that, we create a sort of corpus, endowment money, which will yield us about `10-15crore a year, which is not much as an annual budget for such an institution.

To create this endowment fund are you tapping corporates, government, NRIs, and HNIs?

Fortunately, with CSR having been built into Company Law recently, I am sure our kind of institutions with deep societal impact will attract some CSR funds. So, one can approach some enlightened corporates and I have already started talking to a few. Another is to take up with the Departments of Science& Technology, Atomic Energy, Space and Defence, asking for endowment. They have already given us some money and I have requested them to enhance it based on our performance. We are also guided by an eminent management council headed by S. Ramadorai. Their large network of contacts would certainly help us.

What are the research areas the NIAS faculty is involved in?

We have people here who are in culture and heritage. We have child psychologists who are concentrating on informal education; strategic studies groups that work on different areas like space, defence, atomic energy; energy and environment groups. We also have people who are looking at why India has no time zones and so on. I also want to expand our work in agriculture, especially precision agriculture and sustainable agriculture. In India now we are giving a lot of emphasis to manufacturing but not enough to the future of agriculture.
My idea is to bring some young assistant professors, post-docs, PhD students and conduct field work and experiments in all these areas. So, our needs are small. However, NIAS needs to be more visible.

If you want to give inputs to NITI Aayog then what would be your focus areas?

I have brought on the agenda two new areas. One is the study of inequalities. It is not easy to analyse the inequalities. If you want to have inclusive development, inclusive growth, then, first of all, you need to know which are the excluded communities or what is the extent of exclusion.
The second area is our cultural heritage. I don’t think we really have anybody who can stand up in government to say what the holistic picture regarding heritage is.
Can we come to the level of where Europe is with respect to cultural characterisation in say 10 years of at least 100 items in our cultural heritage? I find NIAS to have the right people. We also have an interesting group on behavioural ecology studying the conflict of man, animals and forests and they have always in the field. I think they have great peer recognition but now we are trying to see how we can make an impact on the policy.

A highly neglected area is the Harappan sites and the tourism and public education through them.

Yes, we are working on Dholavira, in Kutch, one of the largest Harappan sites in India, along with IIT Gandhinagar using satellite and digital technology.


Dr Baldev Raj, Obituary

Dr Baldev Raj





(April 9, 1947-Jan 6, 2018 )


Dr Baldev Raj, Director of National Institute of Advanced Studies, (NIAS) Bengaluru and former Director of Indira Gandhi Center for Atomic Research, (IGCAR), Kalpakkam sadly passed away in Pune on the morning of Jan 6, 2018, where he had gone to attend a meeting at the Centre for Materials for Electronics Technology (C-MET), Pune. Our heartfelt condolences to the family and friends and colleagues of Dr Baldev Raj.

The vast contribution of Baldev Raj to the Indian Fast Breeder Program in general and to Radiometallurgy, non-destructive testing, strategic materials etc. are well known (  )and are already documented (see for example: http://nias.res.in/director/baldev-raj ).

He was richly recognised for the same by the Government of India with a Padmashri and numerous National and International apex bodies in Science and Technology.

I would like here to briefly highlight a few other aspects of his personality and work which are less documented.

Baldev Raj was greatly interested in India’s culture and heritage. As a Materials Scientist he contributed by studying among other things the near perfect casting technology involved in Chola Bronzes of Thanjavur (Where Gods Come Alive - Bronze Icons of South India by Baldev Raj, C Rajagopalan, C V Sundaram, Vigyan Prasar, 2000, https://archive.org/details/WhereGodsComeAlive-BronzeIconsOfSouthIndia ). Under the inspiration of Profs T R Anantharaman, C V Sundaram, S Ranganathan, A K Biswas a new field called Archaeo-Metallurgy came into being in India, which tried to reconstruct our history of minerals, metals and materials by applying modern scientific analysis to ancient artifacts and Baldev Raj participated in it enthusiastically (http://reflections-shivanand.blogspot.in/2011/10/archaeo-metallurgy-dr-baldev-raj.html ).

He was aware of the fact that native intelligence and genius had no correlation with class background and in fact the nation loses a lot of potential talent because the bright children of the poor do not get enough opportunities or encouragement to flower. He started a vigorous program in Coimbatore to identify such children train a bunch of dedicated teachers to help them out and create opportunities for them to interact with the nation’s top scientists, educationists, social scientists, journalists etc. while he was an advisor to a group of educational institutions there. I had the good fortune of interacting with nearly a hundred such brilliant pre-teens to teens in Coimbatore when he had invited me to deliver some lectures at PSG Institute of Technology and Applied Research in 2014. I was amazed at their energy, enthusiasm and chutzpah. More over the twinkle in Baldev Raj’s eyes as they spoke was unforgettable.

One of the lesser known aspects of Baldev Raj’s leadership at Kalpakkam was how he dealt with the unprecedented danger and destruction caused by the Tsunami in December 2004. It remains a case study in disaster management and I wish it were properly recorded for the lessons to be learnt. ( http://reflections-shivanand.blogspot.in/2013/12/dr-baldev-raj-safety-at-fast-breeder.html )

He was articulate and accessible to journalists and was a great believer in effective science and technology communication. I visited the Fast Breeder Reactor at Kalpakkam twice in 2006 and in 2011 and as Director of IGCAR, Baldev Raj was more than happy to share the progress in the prestigious Fast Breeder Program.

He had a broad vision towards humanities and social sciences unlike most scientists and he showed that effectively when he became the director of NIAS in 2014. NIAS was conceived by JRD Tata in 1988 as an Institute of Advanced Studies with a multidisciplinary ambience, where the future leaders of India can come for broadening their vision. It has had the service of such distinguished personalities as Raja Ramanna, Roddam Narasimha, K Kasturirangan, V S Ramamurthy and now Baldev Raj as Directors.

He ran a tight ship at NIAS and at the same time successfully broadened financial support for research at NIAS from not only Tata Trusts and various government departments like Science & Technology, Atomic Energy, Railways, Space, Renewable Energy etc but also corporates like TCS, Titan etc.

He advocated passionately a number of multi-disciplinary studies at NIAS on energy, strategic studies, inequality studies, consciousness studies, education, heritage conservation, man-animal interactions, risk communication in science and technology etc. (Business India, April 27-May 10, 2015, ‘CSR funds give new hope to research’ )

He helped in creating a vibrant atmosphere of discussion without intellectual silos at NIAS. He was a good people manager and cared for every aspect of the institute from its conscientious gardener to the needs of young and old researchers. He will be missed by a large community of scientists and academics.

Shivanand Kanavi



Sunday, May 28, 2017

India Romancing the Atom: From Rishi Kanaad to Kaiga

My article on Government of India's approval for 10 new indigenous 700 MW reactors in Prajavani of May 27, 2017:

http://www.prajavani.net/news/article/2017/05/27/494435.html


Sunday, January 15, 2017

Kannada Prajavani review: An era of darkness--Shashi Tharoor

My short review of "An era of darkness" in Prajavani 

http://www.prajavani.net/news/books/2017/01/14/465868.html

ಕತ್ತಲೆ ಯುಗದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದ ಶಶಿ ತರೂರ





An era of darkness: The British Empire in India

Shivanand Kanavi

ತಿರುವನಂತಪುರದಿಂದ  ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದರಾದ ಶಶಿ ತರೂರ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ವಾಗ್ಮಿ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಈವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹದಿನಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ–ಸೆಮಿನಾರುಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ, ವಿನಯಶೀಲರಾಗಿ, ಹಸನ್ಮುಖರಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸುಸಂಸ್ಕೃತರಲ್ಲಿ ತರೂರ ಒಬ್ಬರು.
ಮೇ 2015ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ‘ಬ್ರಿಟನ್ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಧನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು’ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಹ್ವಾನಿಸಿತ್ತು.
ಅವರು ಮಾಡಿದ 15 ನಿಮಿಷದ ಭಾಷಣ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ‘ಯುಟ್ಯೂಬ್’ನಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದಾಗ, 36 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರೂ ತರೂರರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು. ಆಗ ಪ್ರಕಾಶಕ ಡೇವಿಡ್ ದವಿಡಾರ್ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆಯಲು ತರೂರರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. ಇದರ ಫ಼ಲ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಅಲೆಫ್‌ ಬುಕ್ ಕಂಪನಿ’ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ತರೂರರ ಗ್ರಂಥ, An era of darkness: The British Empire in India (ಕಪ್ಪು ಕತ್ತಲೆಯ ಯುಗ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ). ಈಗಾಗಲೇ ‘ಬೆಂಗಳೂರು ಲಿಟರರಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್’ ಒಳಗೊಂಡು ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಚರ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ ತರೂರರ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
18–19ನೇ ಶತಮಾನದ ವಸಾಹತುವಾದ ಒಳ್ಳೆಯದೋ ಕೆಟ್ಟದ್ದೋ ಎಂದು ವಾದ ವಿವಾದ ಇದುವರೆಗೂ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಬಂದಿದೆ ಮತ್ತದರ ಪರಿಣಾಮ ಅಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲಾಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ, ಎಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಇದೊಂದು ಕ್ರೂರ ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಶಶಿ ತರೂರರ ಪುಸ್ತಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದವು ಸರ್ವತೋಪರಿಯಾಗಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತುಂಬಲಾರದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿತು ಎಂದು ಅನೇಕ ಪ್ರಮಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂದರ್ಭ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಸುಮಾರು ಮುನ್ನೂರಿದೆ.
ಇದುವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಹಲವು ಜನರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುವಾದದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸುರಾಜ್ಯ, ಆಧುನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ರೇಲ್ವೆ, ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರ, ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಚಹಾ, ಆಧುನಿಕ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇದಲ್ಲದೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಆದರೆ ತರೂರ ಮಾತ್ರ ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ, ಪ್ರಮಾಣಸಹಿತವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತರೂರರು ಮಂಡಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳು ವಸಾಹತುವಾದದ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: 
1. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಬೊಕ್ಕಸ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸ್ವತಃ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾಗಿ ಬಂದ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ರಾಜ ಬೊಕ್ಕಸದ ಭಾರವನ್ನು ಭೂಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಹೊರಿಸಿದರು (ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಯಾವುದೇ ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಅವರು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಫಿಯಾ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕಲೆಕ್ಟರ್’ ಎಂದು ಕರೆದರು). ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೈತಾಪಿ ಜನ ಅಸಂಖ್ಯ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯ ಭೂಹೀನ ರೈತರ ಮತ್ತು ಪದೇ ಪದೇ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಕ್ಷಾಮಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.
2. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಈಗ ಬಹು ಚರ್ಚಿತ ವಿಷಯವಾದಾಗ ತರೂರ್ ‘ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ’ ಮತ್ತದರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ತಂದರು ಎಂದು ಸಪ್ರಮಾಣ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
3. ನಾವು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ವಿಲಾಸಿ, ಲಂಪಟ, ಐಶ್ವರ್ಯಲೋಲುಪ ನವಾಬರು, ನಿಜಾಮರು, ಮಹಾರಾಜರು ಅವರೊಡನೆಯೇ ರಾಯಬಹಾದ್ದೂರ ಮತ್ತು ದಿವಾನ್ ಬಹದ್ದೂರರು ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.
4. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಸಮರದ ನಂತರ ಹಿಂದೂ–ಮುಸ್ಲಿಂ ಕೋಮುವಾದ ಮತ್ತು ಜಾತಿಭೇದವನ್ನು ತಮ್ಮ ಒಡೆದು ಆಳುವ ನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದು ಕೊರತೆಯೆಂದರೆ, ಆಗೀಗ ಅನವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಇತ್ಯಾದಿಯವರನ್ನು ತೆಗಳುವುದು. ಇದು ಬಹುಶಃ ಕೇರಳದ ತರೂರರ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇರಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಕೊರತೆ ಎಂದರೆ, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಉಜ್ವಲ ಅಂಗವಾದ ಗದರ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು, ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತವರ ಸಂಗಾತಿಗಳು, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ 1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಮೋಸ, ಕ್ರೌರ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿರುವುದು.
ಒಟ್ಟಾರೆ ‘ವಿಶ್ವವೊಂದೇ ಹಳ್ಳಿ’ ಎನ್ನುವ ಜಾಗತೀಕರಣದ ರಭಸದಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯುವ ಭಾರತೀಯನೂ ನಮ್ಮ ದೇಶ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಲೇಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ.

Monday, January 9, 2017

Book Review: Shashi Tharoor--Era of Darkness

Shining light on an Era of Darkness
Shivanand Kanavi

Aleph Book Company 2016

http://www.rediff.com/news/column/shining-the-light-on-an-era-of-darkness/20170109.htm


Shashi Tharoor whose brilliance enchanted over 3 million people on YouTube with his debating skills at an Oxford Union debate continues in the same vein in his new book "An era of darkness".
Essentially the debate was about whether colonialism was good or bad. It may seem anachronistic and even cruel for the victims of Colonialism in Asia, Africa and Latin America that such thing can even be debated. But anything can be debated in public school debating clubs of UK ! In the English tradition all these schools prepare you for a legal or a parliamentary career where you could argue either way on any issue depending on the context. Many of our own parliamentarians are trained in the same tradition and argue brilliantly in Indian courts as well as in the Indian Parliament and we can see them hold forth brilliantly on the pro of a policy and equally brilliantly on the cons of it depending on whether they are in the treasury benches or in the opposition, inducing inevitable cynicism.

However the sincerity of Tharoor in arguing that British colonialism did inestimable all sided harm to India shows through this tome where he marshals literally hundreds of facts (well organised quotes run into nearly 300). His passion for the subject comes through every page, his sardonic tone and twist of the English phrase even while cursing the power that imposed English language with "Tommy jackboots" hits the reader with a genuine force.

Along with accolades from Indians in all walks of life, including PM, Narendra Modi, Tharoor got some feeble criticism as well after his short Oxford Union talk. That has prepared him for much more disdainful and patronising vitriol from apologists of British colonialism. All his arguments and quotes seem to be in preparation of that assault. He does not leave any leaf unturned in his endeavour including the Tea leaves of Assam, Bengal and Oooty.

In fact the topics he chooses to argue include the whole gamut of issues which are normally quoted as "gifts" of two centuries of British rule over India: good governance, English sense of fairplay, Austinian judicial system, Railways, social reform of Hindu society, Cricket, Tea and even the English language. He tears them up one by one with profuse facts and anecdotal quotes from largely British and other Western sources.

Some of the insights he provides are important for colonial studies. He points out that the public finance in pre-colonial India was based on taxing trade where as the British themselves being traders made a drastic change and made agriculture and land revenue the focus, (and even called their chief district level representative: Collector) thereby causing immense hardship to peasantry. He traces the creation of the landless peasant and the increased dependence of large segment of the population on agriculture for livelihood due to the destruction of artisans and manufacture and also large scale man made famines under colonialism.

In these days when corruption, its roots and elimination often becomes a matter of public discussion he narrates its massive rise due to the practices of the East India Company and its officers.

He makes an astute observation that despite historical animosities between England and Scotland a compact was established to include Scotland into the United Kingdom ( though initiated by a fudged parliamentary vote in 1707) by promising plum positions for Scots in colonial India. That explains the unusually large proportion of Scots in the administration and the army in India. Twisting the knife further he adds that perhaps the loss of this income from India into Scottish homes is leading to disenchantment and fueling separatism in Scotland !

His remarks on the creation of a decadent gentry of Rai Bahadurs and Diwan Bahadurs and even the more abhorrent profligate and promiscuous Princes replacing the older far more grounded aristocracy are insightful.

Besides going into the financing of Indian Railways and how gold plating was done by many an English investor assured of guaranteed returns and how Railways during construction and later were used to drain the Indian economy and increase the national debt, Tharoor makes an important point that in the operational finances of Railways it was the third class passengers traveling in sub human conditions that subsidised freight and the first class !

His discussion of British communal divide and rule as well as re-imposition of caste inequalities through the Gentoo Code under Warren Hastings and in the post-1857 construction of colonial state are extremely important but often forgotten in the modern Indian discourse on communalism and casteism.

It is an enjoyable read, passionately written smooth in flow while being richly cross referenced. The blemishes are few. Note worthy ones are his quoting Marx completely out of context to show purportedly that Marx supported British colonialism in India which is contrary to facts; and frequent comparisons of genocidal massacres under British with unsubstantiated figures of deaths caused supposedly by Stalin etc. Perhaps we can ascribe it to his anxiety towards taking a swipe at his leftist political rivals in his parliamentary constituency in Kerala.

Other weakness of the "Era of Darkness" is total neglect of the role of Ghadar revolutionaries, Bhagat Singh and his comrades and even the war of Independence --the Great Ghadar of 1857, chronicled as the biggest war of 19th century world, and the colonial tactics of chicanery and brutality employed by British, while Tharoor does bring out such facets from the rest of colonial history.

I would recommend every young Indian to read this book to get a perspective of our colonial past in the present day mesmerising euphoria of the global village in spite of Trump.
-------------------------------

Saturday, September 17, 2016

Indian Industry 1991-2016

Indian Industry 1991-2016

The face of Indian industry has changed unrecognisably in the last 25 years and none can dispute that.

The growth in various sectors of Indian Industry in the last 25 years is phenomenal. Indian IT industry exported about $100 million in 1991 where as in 2016 it exported $ 100 billion that is a 1000 times growth ! Indian IT companies have become multinationals and are rivaling the biggest and the best in the world. Car production used to be about 1 lakh cars in 1991 which has reached nearly 25 lakhs last year and both Indian and foreign companies are doing their design and development of many new models within India. Today India has the world's largest producers of two wheelers and tractors. Telecom services have grown phenomenally and from 25 million landlines it has increased to about 50 million landlines and about a billion mobile phones. ISRO has now launched over 130 satellites from its own rockets and out of which nearly 50 are foreign satellites. In the nuclear program both for energy and weapons Indian scientists and engineers have demonstrated the ability to design and develop not only natural Uranium based reactors of 220, 540 and 700 MW but also next generation of reactors like Fast Breeders as well as Thermonuclear weapons and nuclear submarines. Indian financial sector consisting of Banks, stock markets, commodity markets etc have all modernised and India has a truly sophisticated financial sector that has surpassed many developed economies in technological superiority. India has a large base in petrochemicals, manmade fibres, plastics, oil refining, pharmaceuticals, urea and agro-chemicals and its companies in these sectors are respected all over the world for their size and sophistication. In fact just as India has become the IT services hub for the world it is also being called the Pharmacy for the world particularly in generic drugs. It is often said that India missed the bus in electronics, in fact India imports almost all of its electronics in finished or component form. However due to new developments in computer applications many of them generated by Indian engineers in Silicon Valley, like Suhas Patil, Prabhu Goel, Raj Singh, Prakash Bhalerao, Rajiv Madhavan etc the process of electronic microchip production has been neatly divided into design & testing and manufacture. Now many cutting edge chips for the world are being designed and tested in Bengaluru, Hyderabad, Pune, Gurugram etc while they are manufactured elsewhere in China, Taiwan, South Korea, US etc. It is to be noted that about 80% of value add in chip industry occurs at design and testing stage and only 20% at the fabrication stage.
While Indian industry was in not of global scale in '91, today in many sectors they are in the top 5 in the world. More over they have spread their wings globally and own telecom, steel, aluminum, automobiles, Oil and Gas, coal mines, consumer goods businesses in other parts of the world including developed economies. They have shown their management skills by turning around successfully many industries which were sick, closed or not very profitable in other countries.

This qualitative and quantitative description of change in Indian industry in the last 25 years can go on and on for which there is not much space here and we can come back to some specific features later but it is important to touch briefly on what factors or new phenomena have driven this qualitative and quantitative growth.

Let us briefly look at what happened in the 25 years before 1991.
Was their growth in the industry in quantity and quality during 1966-91?
Yes of course. Looking at Steel, Automobiles, IT, Pharma, Energy, Textiles, Telecom, Space, Nuclear etc there was considerable growth in both quantity and quality during 1966-91. For example the sophistication of textile industry increased greatly with the new technologies in weaving, spinning, processing etc coming in the 80's. When these sophisticated technologies became accessible to small and medium powerlooms in the 80's most composite mills in Mumbai, Ahmedabad, Kanpur, Delhi etc closed down and became real estate companies. There was also the growth of indigenous polyester fibre production. Similarly while the number of telephones increased to 25 million the quality of telecom network started changing with the introduction of C-DoTs digital exchanges and the coming into being of STD facility and the mushrooming of STD public booths in the late 80's. The hitech and strategic sectors of nuclear and space too had grown from infancy in the 1960's to considerable growth by 1991. From small sounding rockets to launching our own satellite Rohini in our own rocket SLV-3 and from research reactors in Trombay to designing and operating our own 220 MW pressurised heavy water reactors. Till recently the largest digital project in the world was the Indian Railways Passenger Reservation System built by the persistent efforts of CMC. In fact it is the success of this digital project that affected 100s of millions of people that led to acceptance of the new computer technology by ordinary people, trade unions, politicians etc. Indian computer architects had designed the Param super computer in CDAC and IT services industry was growing due to TCS, CMC and later Infosys, WIPRO and HCL reaching an export of about $100 million. Large steel mills had come into being in Durgapur, Rourkela, Bhilai and Bokaro from the initial start in Tata Steel in Jamshedpur. The automobile industry had its own base in two wheelers and had brought in the new Japanese models from Suzuki at Maruti which were far superior to the  existing cars from Premier Automobiles (FIAT), Hindustan Motors.

Clearly the eighties had laid the ground work of modernisation that led to the explosion after liberalisation in 1991.

However what was lacking was competition both global and local and along with it global opportunities. It is this opening up in 1991 that accelerated the industry's growth beyond anybody's expectations.

Briefly we can identify five major features in the current industrial scenario

1) Dynamism caused by global and local competition.
Protection from foreign competition and domestic licensing regime which had led to monopolies which faced neither domestic nor foreign competition had led many industries take a laid back attitude towards innovation, quality, design, production efficiency and management skills. Global and local competition energised many to change and become globally competitive and even become multinationals. In an article "Prowling Tigers" the magazine Economist reported that between 2006 and 2010 Indian companies bought 754 companies abroad and invested 7500 crore dollars. TCS, Infosys, HCL, Wipro, Tech-Mahindra etc earn over 90% of their revenue from their operations abroad. Many groups like Tatas, Aditya Birla, Essar, Vedanta, Videocon, Sun Pharma, Dr Reddy, JSW, ONGC, Reliance Industries etc earn sizable revenue from operations abroad. It is also true that those who could not face the challenges arising out of global and local competition went out of business. Today there are many innovations in manufacturing and services by Indian companies in IT, Financial markets, automobile, pharmaceuticals, petrochemicals and industrial management, which have made a mark in global markets.

2) Access to global capital and markets and the emergence of Indian multinationals
Many large business houses have had easy access to foreign capital in the form of GDRs, ADRs, private equity and hedge funds, as well as through Indian and foreign share listing, issuing bonds in other countries, loans from foreign banks at lower interests etc. Many start ups have had access to global venture capitalists. This has led to their growth in India as well as abroad. For example Tata Group could not have bought Corus or Jaguar-Land Rover or Tetley or many hotels abroad without such access to foreign capital. Kumar Birla could not have bought Novelis one of the largest producers of Aluminum in the world without such funding. Similarly almost all the IT companies bought by TCS, Infosys, Wipro, HCL etc abroad are financed by foreign capital so also other such acquisitions in the Pharma sector by Indian companies and so on. For the last 15 years venture capital from US, Japan etc is funding many start ups in India mainly in the IT sector.
Similarly with a change in the mindset due to globalisation every entrepreneur has to design his enterprise from day one to be ready for global competition and if successful to look for export markets.

3) Quality consciousness in manufacturing and services.
In the last 25 years thousands of Indian businesses have improved their manufacturing and services processes so that a very large number have the highest ratings in CMMI in IT and in other sectors have adopted ISO standards, efficiency and quality improvement methods like Kaizen, Six Sigma, Malcolm Baldridge, Total Preventive Maintenance, Total Quality Maintenance, Quality Circles, Zero Defect Manufacture etc.

4) Smart Manufacturing
The received wisdom after Henry Ford's success in assembly line manufacturing has been that if one has large scale and integrated manufacturing under one roof then one achieves economies of scale. However times have now changed and Japanese have innovated "Just in Time" manufacturing and Distributed Manufacturing and German-American innovations in IT enabled Enterprise Resource Planning have further revolutionised manufacturing efficiencies. Indian companies post 90's have been quick to adopt these and achieve high efficiencies both in large and medium volumes.
Today India may not have reached the manufacturing scales of China but is technically ready for high growth in manufacturing, if not for export markets which are in doldrums but for domestic consumers.

5) Frugal Engineering and solutions for  the Bottom of the Pyramid
India is slowly becoming known for innovating low cost designs in products and services which can serve over 5 billion of world's population. Carlos Ghosn CEO of the French Renault Motors and Japanese Nissan Motors has hailed it as Frugal Engineering and invested in India in a large R&D effort. Tata's Nano, Swachh etc attracted global attention primarily because of the low cost in Research and Development and a new design strategy described by well known American management guru C K Prahlad as aiming at the "Bottom of the income Pyramid"

This is a very brief look down the lane of where Indian industry has reached in the last 25 years. A natural question would be why did not industrial policy change towards liberalisation and globalisation earlier ? The answers to that lie in post-independence Political Economy of India and need another segment even for a brief discussion.

Friday, August 5, 2016

Indian Industry post liberalisation 1991-2016

My article in Prajavani on developments in Indian Industry in the last 25 years post-liberalisation 

Prajavani August 5, 2016
http://epaper.prajavani.net/pv_fs/080516/stories/pv_b5_all_gc05_pg09_Story_2.jpg

ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ 25

ಲೈಸನ್ಸ್ ರಾಜ್‌ನಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸವಾಲುಗಳ ಕಡೆಗೆ

ಶಿವಾನಂದ ಕಣವಿ
  
ಕಳೆದ 25 ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಚಹರೆ ಪೂರ್ತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆದ ಪ್ರಗತಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂತಿದೆ. 1991ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10 ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ನಿರ್ಯಾತ ಮಾಡಿದ ನಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಕಳೆದ ವರುಷ 10 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ನಿರ್ಯಾತದಿಂದ ಗಳಿಸಿದವು ಅಂದರೆ ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟಿನ ಅಗಾಧ ಬೆಳವಣಿಗೆ.
ನಮ್ಮ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಬಹು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿದ್ದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕಂಪನಿಗಳೊಡನೆ ಸರಿ ಸಾಟಿಯಾಗಿ ಇಂದು ನಿಂತಿವೆ. ನಮ್ಮ ವಾಹನ ಉತ್ಪಾದಕರು 91ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಕಾರು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಕಳೆದ ವರುಷ 25 ಲಕ್ಷ ಕಾರು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ವಾಹನಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಕೂಟರ್ ಮೋಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತೀಯ.
ಸಂವಹನ ಕ್ರಾಂತಿಯಂತೂ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ಮುಂದಿದೆ. 91ರಲ್ಲಿ .25 ಕೋಟಿ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಇದ್ದರೆ ಈಗ 5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಟೆಲಿಫೋನ್ ಮತ್ತು 100 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್ ಇವೆ. 25 ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ರೋಹಿಣಿ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದ ಇಸ್ರೋ ಇಂದು ಸುಮಾರು 130 ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದೆ.
ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊರ ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ! ಅದೇ ರೀತಿ ಇನ್ನೊಂದು ಹೈಟೆಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಅಣು ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಣುಬಾಂಬುಸಬ್ ಮರೀನ್ಪೃಥ್ವಿಅಗ್ನಿ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ 220, 540 ಮತ್ತು 700 ಮೆಗಾ ವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಕ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಣುಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಉದ್ದಿಮೆಗಳೇ ಎಲ್ಲ ಬಿಡಿ  ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಾದ ಜಾಗತಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಕೊಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ.
ಈಗ ಪೆಟ್ರೊಕೆಮಿಕಲ್ಫಾರ್ಮಾಪಾಲಿಯೆಸ್ಟರ್ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣಯೂರಿಯಕೀಟನಾಶಕ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಐಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಷ್ಟೆ ಇಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅನೇಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಮಾರಿಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ: ಏಡ್ಸ್ಅಂಥ್ರಾಕ್ಸ್‌ನಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಆಗಾಗ ನಾವು "ಆದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಹಾರ್ಡವೇರ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ. ಚೀನ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿವೆಯಲ್ಲ !" ಎಂದು ವಿಷಾದಿಸುವದುಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಈಗ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿದೆ ಅಮೇರಿಕದ ಚಿಪ್ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈಗ ಚಿಪ್‌ಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಶೇಕಡಾ 80ರಷ್ಟು ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಚಿಪ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳ ಪಾಲು ಶೇಕಡಾ 20 ಮಾತ್ರ.
ಈಗ ಭಾರತೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಬೆಂಗಳೂರುಪುಣೆಹೈದರಾಬಾದ್ಗುರುಗ್ರಾಮ ಮುಂತಾದ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ವಿಶ್ವದ ಮುಂಚೂಣಿ ಚಿಪ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬಲ್ಲರು. ಬಹಳ ಜನರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಈ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವರು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಕಣಿವೆಯ ಭಾರತೀಯರಾದ ಪ್ರಭುಗೋಯಲ್ಸುಹಾಸ ಪಾಟೀಲರಾಜೀವ ಮಾಧವನ್ಪ್ರಕಾಶ ಭಾಲೆರಾವ್ರಾಜವೀರ ಸಿಂಗ್ ಮುಂತಾದವರು.
ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಈ ಕಳೆದ 25 ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬುನಾದಿಯಾದ ಬ್ಯಾಂಕುಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆವಿವಿಧ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮುಂದುವರೆದ ದೇಶ
ಗಳಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ. ಇನ್ನು ಜನ ಧನ್ಆಧಾರ್ಮೋಬೈಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರೂಪ ರೇಷೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಥಮ ಐದು ಕಂಪೆನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರ ದೇಶಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಟೆಲಿಕಾಮ್ಸ್ಟೀಲ್ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ಆಟೊಮೋಬೈಲ್ಐಟಿ ಮುಂತಾದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಹೊರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ ಅಥವಾ ದಿವಾಳಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವು ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಲಾಭಕರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ಉತ್ತಮ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿವೆ.
ಕಳೆದ 25 ವರುಷಗಳ ಅಗಾಧ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಮತೋಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ವಿಶೇಷಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಕೆಲನಿಮಿತ್ತ ಕಾರಣಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ.
ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿನ 25 ವರ್ಷಗಳು ಅಂದರೆ 1966ರಿಂದ 1991ರ ವರೆಗಿನ 25ವರುಷಗಳ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೆಡೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಲಕ್ಷ್ಯ ಹರಿಸದೇ ಇದ್ದರೆ ಈಗಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರ ದಕ್ಕಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.
ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹಿಂದಿನ 25 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲವೇಖಂಡಿತವಾಗಿ ಆಗಿತ್ತು. ಬಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ  ನೇಯುವನೂಲೆಳೆಯುವಬೇರೆ ಬೇರೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು 80ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಧುನೀಕರಣಗೊಂಡವು.
ಚಿಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಗಳಾಗಿದ್ದ ಪವರ್ ಲೂಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರ್ ಜೆಟ್ವಾಟರ್ ಜೆಟ್ ನೇಯುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮುಂಬೈಕಾನ್ಪುರಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ನೂರಾರು ಬಟ್ಟೆ ಗಿರಣಿಗಳು ಮುಚ್ಚಿ ಹೋದದ್ದೂ  ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ. ಆದರೆ ಬಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಬೆಳೆಯಿತು. ಟೆಲಿಫೋನ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಲವು ಲಕ್ಷದಿಂದ ೨.೫ ಕೋಟಿ ತಲುಪಿತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿ-ಡಾಟ್ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವಿಚ್ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ಜಾಲದ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಎಸ್‌ಟಿಡಿ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರಕಿತು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ  ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಎಸ್‌ಟಿಡಿ ಬೂತ್‌ಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಹೈಟೆಕ್ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಾದ ಅಂತರಿಕ್ಷ್ ಮತ್ತು ಅಣು ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಳೆದು  ಸ್ವದೇಶಿ ಯತ್ನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೌಢತೆಯೆಡೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟವು.
ಐಟಿ ಉದ್ಯೋಗ ರೆಕ್ಕೆ ಪುಕ್ಕ ಬೆಳೆಸಿತು. ಟಿ.ಸಿ.ಎಸ್.ಸಿ.ಎಮ್.ಸಿ. ಗಳು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬರತೊಡಗಿದರೆ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ವಿಪ್ರೋಎಚ್.ಸಿ.ಎಲ್. ನಂಥ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಸಿ.ಎಮ್.ಸಿ. ಯ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ೮೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಗೆ ರೈಲ್ವೇ ಟಿಕೇಟು ಮತ್ತು ಆರಕ್ಷಣೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರೀಕರಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಕೆಲವೇ ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಫ಼ಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಕಲ್ಪಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಯಿತು.
ಈ ಪ್ರಕಲ್ಪದ ಸಫ಼ಲತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪೂಟರೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಹಿಂಜರಿಕೆಸಂಶಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಂದಿಯನ್ನು ಹಾಡಿತು ಎಂದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಆಗಲಾರದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಇದು ವರೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಫ಼್ಲೋಸಾಲ್ವರ್ಪರಮ್‌ನಂಥ ಸೂಪರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು.
ಜೆಮ್‌ಷೆಡ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸ್ಟೀಲ್ ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ರೂರ್ಕೇಲಾಭಿಲಾಯಿದುರ್ಗಾಪುರಬೊಕಾರೊದಂಥ ಉಕ್ಕು ಸಂಕೀರ್ಣಗಳೆಡೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಮಾರುತಿ-ಸುಜ಼ುಕಿಯ ಜಪಾನೀ ಮಾದರಿಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ಮತ್ತು ಬಜಾಜ್ಕೈನೆಟಿಕ್ ಹೊಂಡಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಕೂಟರ್ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಆಟೋಮೋಬೈಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ಬಂದಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ 80 ದಶಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮುಂದಿನ 25 ವರುಷ ಕಾಲದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿತ್ತು ಬುದನ್ನು ಕಡೆಗೆಣಿಸಲಾಗದು.
ಆದರೆ ಕಳೆದ 25 ವರುಷಗಳ ಸ್ಫೋಟದಂಥ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನಿಮಿತ್ತವಾದ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಉದಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಆಪತ್ತುಗಳೆರಡನ್ನೂ ಕಂಡವು. ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಎನಿಸುಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ತಯಾರಿಲ್ಲದವರು ಸೋತರು. 1991ರ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ವಹಿವಾತಿನ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳು ಕಾಣೆಯಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೆಸರುಗಳು ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ಸ್ಫೋಟದಮಂಥನದಐದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡೋಣ:
ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಗತಿಶೀಲತೆ: 
90ರ ದಶಕದ ಮುಂಚೆ ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ದೇಸೀ ಅಥವಾ ವಿದೇಶೀ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಉನ್ನತ ಆಯಾತ ಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಗುಣಶೀಲತೆಯಗ್ರಾಹಕ ಒಲುಮೆಯಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷಮತೆಯ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುವ ಗೋಜೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಲೈಸೆನ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಅನೇಕರು ಏಕಾಧಿಪತ್ಯದ ಸವಿಯನ್ನೂ ಉಣ್ಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ 91ರಲ್ಲಿ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹುತೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರದ್ದಾದಾಗ ಮತ್ತು ಆಯಾತ ಕರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಆಪತ್ತು ಎರಡೂ ಎದುರಾದವು. ಚೈತನ್ಯಭರಿತರಾಗಿ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವರು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ನಿಂತರು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಃ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದರು. ಅದೇ ಸಮಯ ಹೊಸತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಆಗದವರು ಸ್ಪರ್ಧಾ ಕಣದಿಂದಲೇ ಹೊರ ಹೋದರು. ಇಂದು ಎಷ್ಟೋ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಇಲ್ಲವೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಮಾಡಿವೆ.
ಭಾರತೀಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು:
ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿ ಹೊಸ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ ಇಲ್ಲವೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೇವಲ 2006ರಿಂದ 2010ರ ನಡುವಣ ನಾಲ್ಕು ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ "ದಿ ಎಕಾನಮಿಸ್ಟ್" ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ದಿಮೆದಾರರು 7500 ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು 754 ವಿದೇಶೀ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.
ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಆ ಪತ್ರಿಕೆ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ "ಹಸಿದ ಹುಲಿಗಳು" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಲೇಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ವರುಷಗಳಿಂದ ಟಿ.ಸಿ.ಎಸ್.ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ವಿಪ್ರೋಎಚ್.ಸಿ.ಎಲ್.ಟೆಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಶೇಕಡಾ 90ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು  ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಟಾಟಾ ಸಮೂಹಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಸಮೂಹಎಸ್ಸಾರ್ವೇದಾಂತವಿಡಿಯೋಕಾನ್ಓಎನ್‌ಜಿಸಿಭಾರತಿಜಿಂದಾಲ್ರಿಲಾಯನ್ಸ್ಡಾ ರೆಡ್ಡಿಸನ್ ಫಾರ್ಮಾಎಲ್ ಆಂಡ್ ಟಿಮಹೀಂದ್ರಎಸ್ಸೆಲ್ಸುಜ಼್ಲೊನ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಹಲವಾರು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿ ದೊಡ್ಡ ಆದಾಯವನ್ನು ಇದರಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಇಂಥ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ  ಜಿ.ಡಿ.ಆರ್.ಎ.ಡಿ.ಆರ್.ವಿದೇಶೀ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶೇರು-ಬಾಂಡ್ ಮಾರಾಟ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳವೂ ದೊರಕಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕಳೆದ 15 ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ  ನೂರಾರು ಸಣ್ಣ ಸ್ಟಾರ್ಟ ಅಪ್‌ಗಳಿಗೂ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ 1991ರ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ಸರಕು-ಸೇವೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬಂಡವಾಳದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೂ ದೊರೆತಿದೆ.
ಗುಣ ಶೀಲತೆಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ:
ಕಳೆದ 25 ವರುಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಸೇವೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಐಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡವಾದ  ಸಿ.ಎಮ್.ಎಮ್.ಐ. ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಜಲನ್ನು ಮುಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಐ.ಎಸ್.ಓ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಳವಡಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸತತ ಗುಣಶೀಲತೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಅಸಂಖ್ಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಕೈಜ಼ೆನ್ಸಿಕ್ಸ್ ಸಿಗ್ಮಾಮ್ಯಾಲ್ಕಮ್ ಬಾಲ್ಡ್ರಿಜ್ಟಾಟಾ ಬಿಜಿನೆಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಮಾಡೆಲ್ಟೋಟಲ್ ಪ್ರಿವೆಂಟಿವ್ ಮೆಂಟೇನನ್ಸ್ಟೋಟಲ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಮೆಂಟೇನನ್ಸ್ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಸರ್ಕಲ್ಜ಼ೀರೋ ಡಿಫ಼ೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಜಾಣ ಉತ್ಪಾದನೆಯತ್ತ:
ಇತ್ತೀಚಿನ ಜಪಾನೀ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ಪಾದನೆ (ಜಸ್ಟ್ ಇನ್ ಟೈಮ್) ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ವೇಗದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅದರೊಡನೆಯೇ ಜರ್ಮನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಐಟಿ ಆಧಾರಿತ ಪದ್ಧತಿಯಾದ ಇ.ಆರ್.ಪಿ.ಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿವೆ. ಇಂದು ಭಾರತೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಚೀನದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಲ್ಲವಾದರೂ  ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದೆನ್ನಬಹುದು.
ಮಿತವ್ಯಯೀ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್:
ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಭಾರತ ಮಿತವ್ಯಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತಳಪಾಯವಾಗಿರಿಸಿ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸರಕುಗಳ ಅಂತಿಮ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಇಳಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಫ಼್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ರಿನೋ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ನಿಸ್ಸಾನ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಘೌನ್ ಅವರು ಇದನ್ನು  ಮಿತವ್ಯಯೀ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಹೊಗಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ ಅನ್ವೇಷಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟಾಟಾ ಸಮೂಹದ ನ್ಯಾನೋ ಮುಂತಾದವು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮನ ಸೆಳೆದವು. ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಗುರು ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಅಮೇರಿಕದ ಸಿ.ಕೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಅವರು ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ "ಆದಾಯ ಪಿರಾಮಿಡ್ ನ ತಳವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಕ್ರಮ" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಈ ತಳದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಸುಮಾರು 500 ಕೋಟಿ ಜನತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರ ಲೆಕ್ಕವಾಗಿತ್ತು.
ಇದೊಂದು ಕಳೆದ 25 ವರುಷ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ದಿಮೆ ಪಯಣಿಸಿದ ಪಥದ ಹಕ್ಕಿ ನೋಟ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಪ್ರಗತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಉದಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯಿತೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಈ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವದು ಅಗತ್ಯ. ಅದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

(ಲೇಖಕ ಶಿವಾನಂದ ಕಣವಿಯವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಬಿಜಿನೆಸ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯವಾಹಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದವರು. ನಂತರ ಟಿಸಿಎಸ್‌ನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಸದ್ಯ ನಿಯಾಸ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್)

Monday, June 13, 2016

Excerpts from ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು, ಭಾರತ

Excerpts from ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ and a short interview of mine


 Sunday Supplement of Kannada Prabha June 12, 2016, 


http://epaper.kannadaprabha.in/Article.aspx?eid=31848&articlexml=12062016101004#

http://epaper.kannadaprabha.in/Article.aspx?eid=31848&articlexml=12062016104007

ಇ-ಆಡಳಿತದ ಮೊದಲ ಘಟ್ಟ ಮುಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬಿದೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಲವು ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತವೂ ಕಾಣ್ಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾಲದಿಂದ ಎಲ್ಲ  ಕೆಲಸಗಳೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ್ ಲೋಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಶಿವಾನಂದ ಕಣವಿಯವರು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಹಲವು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿ ಕೊಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆ ಏನು? ಅದರಿಂದ ಏನೆಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಕಣವಿಯವರು ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ.

.

1. ಡಿಜಿಟಲ್ ಭಾರತ ಎಂದರೆ ಥಟ್ಟನೆ ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುವ ಚಿತ್ರ ಯಾವುದು

ಕುಂಭ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮ ದಿಂದ ಆಭೂಷಿತ ಒಬ್ಬ ಅರೆ ನಗ್ನ ಸಾಧು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ

2. ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯನಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏನು ಸಿಗುತ್ತಿದೆ?

ವ್ಯಾಪಾರ, ವ್ಯವಹಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮ, ಕೃಷಿ, ಆಡಳಿತ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಮನೋರಂಜನೆ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಸುಮರು ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆರಂಭವಾದ  ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಅಪಾರ ಜನಹಿತದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗಿವೆ ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೧೦೦ ಕೋಟಿಗಿಂತೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ತಟ್ಟಿದ್ದು ಸಂವಹನ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಆಗಲಾರದು

3.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕ್ರಾಂತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಾವ  ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ?

ಆಡಳಿತ ಜನರತ್ತ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾರೀರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೂ ಇಂದು  ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅನುಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಉಪಕರಣಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ, ಬ್ಯಾಂಕು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ವಾಗಿವೆ, ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟವೇ ಆಗಿದೆ. 
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬೆಕೆಂದರೆ ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿ ಹೇಗೆ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಅವನ ದೇವರ ನಡುವೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಪೂಜಾರಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೋಯಿತೋ ಅದೇ ತರಹ ಮಾನವ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಅನಾವಶ್ಯಕ ಮಾಡಿದೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ. ಅದರೊಂದಿಗೆಯೇ ಹಳೆಯ ಮಾನವ ಕರುಳು ಬಌಗಳಾದ ಕುಲ, ಜಾತಿ, ಊರು, ರಾಷ್ಟ್ರಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಕುಚಿತ ಮೇರೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಹೊಸ ಕರುಳು ಬಌಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದೆ.

4.
ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನವೇನು? ಏಕೆ?

ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಅಪಾರ ಮೂಲಭೂತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು,( Sand to Silicon: The amazing story of digital technology) ಬರೆಯುವದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವದೂ ಆಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಜೈವಿಕ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ, ಪರಮಾಣು ಮತ್ತಿತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಚೂಣಿಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.


5. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ? ಏನಾಗಬೇಕಿದೆ

ಈಗ ಅನೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕಚೇರಿ-ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೇ ಕಾಲವ್ಯಯಿಸಿ ನಂತರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಆನೇಕ ಸರಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಥವಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹಾಪಾಲಿಕೆಗಳವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಸರಕಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ನಿಗಮಗಳು ಅಂತರ್ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾವು ಇ-ಆಡಳಿತದ ಮೊದಲ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದೇವೆಯೆಂದು ಹೇಳಲು ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ಕೆಲ ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇಂದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಇ-ಆಡಳಿತದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯೆಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಾನು ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ (TCS) ಯಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ೧೦ ವರುಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. 

ಈಗ ನಾವು ಮುಂದಿನ ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆಯ ಬೇಕು. ಅದೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಇ-ಆಡಳಿತ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಿಟ್ ಆಗಬೇಕು ಅವುಗಳ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಪುನರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.
 ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲ ಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳೆಲ್ಲ ೧೮೫೭ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ವಸಾಹತುವಾದಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ವರೆಗೆ ಅದೇ ವಸಾಹತುವಾದಿ ಆಡಳಿತದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತ ಸಿಕ್ಕು ಬಿದ್ದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂಥ ವಸಾಹತುವಾದಿ ಆಡಳಿತ ಸೂತ್ರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕರಿಸುವದಕ್ಕಿಂತ ನಾವೆಲ್ಲ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಆದಳಿತ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪುನರಾವಲೋಕಿಸಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಜನಪರ ಮಾಡುವ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.